هزینه انحصار وراثت مراحل و مدارک لازم-۰۹۱۲۸۰۴۶۳۹۴-گروه وکلای ایران آرتا

29 خرداد 1402

بروزرسانی: ۱۷ اسفند ۱۴۰۲

11 دقیقه
بدون دیدگاه
197 نفر

تقسیم ارث و انحصار وراثت از مسائلی هستند که همه افراد روزی با آن درگیر خواهند شد.این مسئله روزانه در دادگاه‌های سراسر کشور مطرح می‌شود و افراد نیاز به اطلاعاتی کامل در این‌باره دارند. در این مقاله از ایران آرتا، ابتدا به توضیح مفاهیم انحصار وراثت می‌پردازیم.سپس به مراحل مختلف این موضوع و مراجع قضایی که باید به آن‌ها مراجعه کرد، خواهیم پرداخت. در پایان نیز تلاش کرده‌ایم تا به برخی سوالات رایج که برای افراد پیش می‌آیند، پاسخ دهیم تا شما را هر چه بیشتر با موضوع تقسیم ارث آشنا کنیم.

مفهوم انحصار وراثت

انحصار وراثتانحصار وراثت به معنای فرآیند تعیین و شناسایی ورثه‌ یا وارثان متوفی است که حقوق و دارایی‌های متوفی را پس از وفات او به ارث می‌برند. در صورت فوت یک فرد، اموال و دارایی‌های وی بر اساس قوانین مربوط به ارث‌ که در قانون مدنی تعریف شده‌اند، بین وارثان وی تقسیم می‌شوند. برای اینکه تقسیم ارث انجام شود، ابتدا باید وارثان متوفی مشخص شوند و سپس گواهی حصر وراثت به عنوان تأییدیه‌ای برای کسب حقوق وراثت آنان دریافت شود .

در واقع گواهی حصر وراثت همانگونه که از نامش پیداست و از معنای کلمه حصر دریافت میگردد ، ورثه حین الفوت متوفی را در حصاری قرار میدهد که شخص دیگری غیر از آنان داخل آن نخواهد شد . در واقع نشان دهنده آن است که چنانچه دارایی اعم از اموال و دیونی از شخص متوفی باقی مانده باشد پس از او بصورت قهراً در مالکیت ورثه وارد خواهد شد. پس از این مرحله و مشخص شدن ورثه منحصر متوفی، گواهی به آنان داده خواهد شد که با این گواهی بتوانند مراحل و نحوه‌ی تقسیم ارث بین وارثان را شروع نمایند.

در واقع این گواهی پایه و اساس تمامی اقدامات حقوقی و قانونی ورثه بر روی ماترک باقی مانده از متوفی است.اگر در این برگه اسامی و مشخصات ورثه بصورت کامل ذکر نگردد یا احدی از وراث از قلم بیافتد و دیگر ورثه اموالی را به نام خود نمایند ، بعد از اینکه شخص مدعی متوجه این مورد گردد میتواند با اعتراض به برگه حصر وراثت تمامی معاملات دیگر ورثه را ابطال نماید. چرا که وی نیز در تک تک ماترک متوفی به صورت مشاعاً با دیگر ورثه شریک می باشد لذا تمامی معاملاتی که بدون اجازه ورثه از قلم افتاده صورت گرفته فضولی و درصورت عدم تنفیذ از ابتدا باطل خواهد بود.

مراحل انحصار وراثت

۱. تهیه مدارک لازم:

در ابتدا، یکی از ورثه باید مدارکی مانند گواهی فوت و استشهادیه مربوطه و اوراق هویتی متوفی و ورثه را جمع‌آوری کند. این مدارک نشان‌دهنده فوت متوفی و رابطه وراثتی بین ورثه و متوفی خواهند بود.

۲. تهیه دادخواست انحصار وراثت:

پس از جمع آوری مدارک لازم، هریک از ورثه می‌توانند دادخواست انحصار وراثت را به مرجع قضایی، مانند دادگاه یا شوای حل اختلاف، تقدیم کنند. این دادخواست حاوی ادعای وراثت و تقاضای دریافت گواهی حصر وراثت است.این دادخواست نیز به مانند سایر دادخواست های حقوقی بهتر است توسط وکیل دادگستری تنظیم شود ؛چراکه نکات ریز و ایرادات موجود در دادخواست میتواند هزینه و وقت شما را تلف و مجبور به هزینه مجدد و شروع کار از ابتدا شوید.

۳. بررسی و برگزاری جلسه:

انحصار وراثت

پس از دریافت دادخواست، مرجع قضایی مدارک را بررسی کرده و در صورت صحت، جلسه‌ای را برگزار می‌کند. در این جلسه، شواهد و مستندات مربوط به وراثت بررسی شده و تمامی مستندات و شواهد ارائه می‌شوند. قبل از برقراری جلسه مرجع قضایی میبایست به مدت یک ماه آگهی در روزنامه انتشار دهد تا چنانچه ورثه دیگری از متوفی باقی مانده باشند و احتمالا ورثه موجود ، وجود آنان را فاش ننموده باشند ، مراجعه نموده و اسامی خود را به لیست اضافه نمایند. و البته گاهی نیز جلسه ای برگزار نخواهد شد و دادگاه راساً در وقت فوق العاده به موضوع رسیدگی و گواهی مربوطه را صادر خواهد نمود.

۴. صدور گواهی حصر وراثت:

پس از بررسی صحت مستندات و شواهد، مرجع قضایی در صورت تأیید آن‌ها، گواهی حصر وراثت را صادر می‌کند. این گواهی در واقع تاییدیه‌ای برای حقوق و سهم‌الارث ورثه است. بدین صورت که تمامی ادارات و سازمانهایی که متوفی با آنان ارتباط حقوقی داشته زین پس ورثه درج شده در این گواهی را به جای متوفی میشناسند و تمامی اقدامات لازم را با حضور و اتفاق آنان یا وکلای آنان به انجام خواهند رساند.

۵. تقسیم ارث:

پس از دریافت گواهی حصر وراثت، مرحله تقسیم ارث بین ورثه‌ آغاز می‌شود. این مرحله بر اساس قوانین مربوط به ارث که در قانون مدنی ذکر شده‌اند، به انجام می‌رسد. تقسیم با توجه به اولویت و درجات وراثت انجام شده و تمام ورثه‌ سهم خود را از ماترک متوفی دریافت می‌کنند. در این مرحله چنانچه توافق و هماهنگی بین اعضای گواهی شده در برگه انحصار وراثت وجود داشته باشد ، آنان بصورت عادی یا رسمی میتوانند تقسیم نامه شفاهی یا کتبی بین خود منعقد کنند.

چنانچه حتی احدی از ورثه با نفرات دیگر موافقت نداشته باشد و احساس نماید که حق وی با این تقسیم تضییع خواهد شد یا ادعای دیگری مبنی بر خرید ملک یا مالی قبل از فوت متوفی یا تهاتر یا هرنوع ادعای دیگر داشته باشد موضوع از طریق دادگاه و دعوای تقسیم ترکه توسط هریک از وراث پیگیری خواهد شد. دعاوی تقسیم ترکه و تحریر و مهر و موم ترکه دعاوی و موضوعاتی است که در مقالات بعدی توضیح داده خواهد شد.

برای گرفتن انحصار وراثت باید به کجا مراجعه کنیم؟

برای انحصار وراثت، نیازی به مراجعه به اداره دارایی ندارید. در واقع، فرآیند صدور گواهی انحصار وراثت توسط دادگستری انجام می‌شود. اگر شما وکیل دارید، می‌توانید تمامی مراحل را توسط وکیل خود انجام دهید. در غیر این صورت، باید با مدارک مورد نیاز به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و دادخواست صدور گواهی انحصار وراثت را تقدیم نمایید. معمولا شورای حل اختلاف موجود در آخرین محل اقامت متوفی، مسئول صدور گواهی انحصار وراثت خواهد بود.

قبل از مراجعه به دفتر قضایی، اگر وکیل ندارید، توصیه می‌شود استشهادیه محضری را نیز تهیه کنید تا زمان شما بیهوده تلف نشود. در مورد مالیات بر ارث، پس از صدور گواهی انحصار وراثت، در صورتی که قصد تقسیم یا انتقال اموال را داشته باشید، پرداخت مالیات بر ارث و تهیه اظهارنامه مالیاتی الزامی خواهد بود. اما باید توجه داشت که این مالیات هیچ زمان مشخصی برای پرداخت ندارد و همچنین هیچ جریمه‌ای نیز به همراه ندارد.

توصیه می‌شود با وکیل یا مشاور حقوقی مجرب مشورت کنید تا شما را در مراحل صحیح و قانونی برای انحصار وراثت یاری کنند. در صورت نیاز به مشاوره، می‌توانید با کارشناسان و وکلای ما در ایران آرتا تماس بگیرید.

انحصار وراثت

مراحل انحصار وراثت در دفتر خدمات قضایی

درخواست صدور گواهی انحصار وراثت باید از طریق دفاتر خدمات قضایی انجام گیرد. برای این منظور، متقاضی باید پس از تهیه گواهی فوت متوفی و استشهادیه انحصار وراثت، به یکی از دفاتر خدمات قضایی مراجعه کرده و دادخواست صدور گواهی انحصار وراثت را تنظیم کند. این درخواست تنها با اراده یک نفر از ورثه قابل انجام است و نیازی به رضایت تمامی ورثه‌ نیست. مراحل انحصار وراثت در دفتر خدمات قضایی شامل ارائه تمامی مدارک لازم نیز می‌شود. لذا باید از متصدی مربوطه خواست تا تمامی مدارک تهیه شده را اسکن و ضمیمه درخواست نماید.

متقاضی باید شناسنامه و کارت ملی متوفی و شناسنامه و کارت ملی وراث را به عنوان مدارک دادخواست انحصار وراثت ضمیمه نماید تا به شورای حل اختلاف، که مرجع رسیدگی به این موضوع است، ارائه شوند. همچنین، در صورت وجود، سند ازدواج و وصیت‌نامه متوفی نیز باید به عنوان مدارک لازم، ضمیمه دادخواست انحصار وراثت شده و به دفتر خدمات قضایی ارائه شوند.

به خاطر داشته باشید، یکی از بدهی‌های متوفی که باید قبل از تقسیم ارث پرداخت شود، مالیات بر ارث است. این مالیات بر اساس نوع مال و اولویت ورثه، به آن‌ها تعلق می‌گیرد و باید پرداخت شود. اما در حال حاضر، گرفتن گواهی مالیات بر ارث الزامی نیست و از مراحل انحصار وراثت محسوب نمی‌شود ولی در هنگام انتقال مال توسط وراث این گواهی حتما باید از اداره مالیات اخذ و به دفتر اسناد رسمی ارائه گردد.

وراث چه کسانی هستند؟

وراث به افرادی گفته می‌شود که بر اساس مقررات قانونی وراثت، حقوق و تعهدات متوفی را به ارث می‌برند. در قانون مدنی ایران، وراث به سه دسته تقسیم شده و اولویت وراثت بر اساس این دسته‌بندی تعیین می‌شود. لازم به ذکر است که این دسته‌بندی طبق قانون مدنی برای ایرانیان مسلمان و شیعه تنظیم شده است. دسته‌های وراثت به شرح زیر هستند:

۱. درجه اول:

  • همسر متوفی
  • پدر و مادر متوفی
  • فرزندان متوفی و در صورت نبود فرزند، نوه یا نوه‌ها

۲. درجه دوم:

  • پدربزرگ و مادربزرگ متوفی
  • خواهران و برادران متوفی و در صورت نبود آن‌ها، فرزندان آن‌ها

۳. درجه سوم:

  • عمه، عمو، دایی و خاله متوفی
  • در صورت نبود افراد مذکور، فرزندان آن‌ها

همچنین، زن و شوهر به عقد دائمی هم جزء تمام طبقات وراث محسوب می‌شوند. یعنی هرکدام از طبقات فوق که تعلق اموال متوفی به آنان مشخص شود همسر دائمی متوفی چه زن باشد و چه مرد به همراه همان طبقه و به صورت فرض بر ارث خواهد برد. منظور از فرض بر تناسب های ثابتی است که در قانون و شرع برای یکسری افراد در نظر گرفته می شود مثلاً شاید شنیده باشید که سهم الارث زن از همسرش یک هشتم است و یا سهم الارث پدربزرگ و مادر بزرگ یک ششم است لذا به این افراد فرض بر گفته میشود.

آیا برای مطالبه مهریه نیز به انحصار وراثت نیاز داریم؟

درباره مطالبه مهریه از وراث نیز باید گفت که بله، برای مطالبه مهریه نیاز به انحصار وراثت خواهد بود. برای این منظور، سندی که حاوی حصر وراثت است، باید به دادگاه ارائه شود. در مرحله اول، بدهی‌های متوفی مانند مهریه پرداخت شده و سپس مابقی اموال بین ورثه‌ها تقسیم می‌شود. مطالبه مهریه از وراث از مواردی است که باید صرفاً از طریق دادگاه اقدام به مطالبه آن نمود چرا که وجود ورثه حین الفوت زوج باید توسط مقام قضایی مورد بررسی ماهیتی قرارگیرد. در خصوص این پاراگراف قبلاً توضیحات تکمیلی در مقاله گرفتن مهریه با وکیل پایه یک دادگستری داده شده که از شما عزیزان دعوت میکنم به مطالعه آن.

هزینه انحصار وراثت

در این قسمت به این نکته می پردازیم که چنانچه فردی بخواهد برگه حصر وراثت را از شورای حل اختلاف بگیرد چقدر هزینه لازم است .در اینجا دو هزینه به ذهن میرسد یکی هزینه ای که دادگاه از ما میگیرد تا این برگه را صادر نماید و دیگری هزینه ای که وکیل بعنوان حق الوکاله از موکل جهت گرفتن برگه انحصار وراثت دریافت می نماید. صدور این گواهی همانطور که قبلا بیان شد از طریق یک درخواست به شورای حل اختلاف آخرین محل زندگی متوفی یا شورای حل اختلاف محل فوت متوفی آغاز خواهد شد.

این درخواست که در قالب یک دادخواست ارائه میگردد مانند دعاوی غیر مالی هزینه دادرسی برابر حدود ۱۰۰ هزار تومان خواهد داشت و هزینه های ضمیمه کردن تصاویر هویتی مانند شناسنامه و گواهی فوت و سند ازدواج متوفی و ورثه موجود و هزینه برابر اصل نمودن آن به هزینه ۱۰۰ هزارتومان اضافه میگردد. که شاید بیشتر از ۱۰۰ هزار تومان نخواهد بود.

و اما هزینه حق الوکاله وکیل دادگستری که در این موارد بصورت توافقی بین وکیل و موکل خواهد بود که از مبلغی بین ۵ میلیون تا ۱۰ میلیون تومان یا گاهاً بیشتر در حال حاضر ، متغیر است .

نتیجه‌گیری

پس از فوت هر فرد، وراث متوفی باید تعیین شوند تا امکان تقسیم ارث با تعیین سهم هر فرد و تعیین وظایف ماترک یا وراثت‌کننده‌ها فراهم شود. هنگامی که دادگاه نحوه تقسیم ارث را تعیین کند، یک گواهی به نام “گواهی انحصار وراثت” صادر می‌شود. هر کسی که ورثه باشد و یا هر فردی که به هر نحوی در اموال متوفی بهره‌مند است و سهمی دارد، می‌تواند برای دریافت این گواهی اقدام کند.

به عنوان مثال، طلبکاران، شخصی که مسئول اجرای وصیت است، یا کسی که برای او وصیت شده، همه می‌توانند درخواست صدور گواهی را به دادگاه ارائه دهند. گاهی روند درخواست انحصار وراثت ممکن است با مشکل روبه‌رو شود یا افراد دقیقا اطلاع نداشته باشند که چگونه می‌توانند از حقوق خود در انحصار وراثت دفاع کنند.

به همین خاطر بهتر است که با کارشناسان و افراد متخصص در این زمینه مشورت کنند. شما هم اگر به دنبال مشاوره و کمک در این زمینه هستید، وکلای ما در ایران آرتا آماده پاسخگویی و کمک به شما هستند.

5/5 - (5 امتیاز)

پیشنهاد می کنیم این مطالب را هم بخوانید

سوالات و نظرات شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مشاوره تلفنی رایگان مشاوره حقوقی رایگان 02191099035